Przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 23 maja 2000 r. „Strategia obronności Rzeczypospolitej Polskiej” zawiera ocenę zewnętrznych wyzwań i zagrożeń polityczno-militarnych, formułuje koncepcję przeciwstawiania się tym zagrożeniom w czasie pokoju, kryzysu polityczno-militarnego i wojny, określa siły i środki jakie państwo powinno wydzielać do realizacji tej koncepcji.
Zasadnicze wyzwania i zagrożenia polityczno-militarne to:
- wyzwania polityczno-militarne czasu pokoju;
- zagrożenia kryzysowe:
- polityczno-militarne;
- pozamilitarne;
- zagrożenia wojenne:
- lokalny konflikt zbrojny;
- wojna na dużą skalę.
Celem strategicznym Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie obronności jest zapewnienie bezpiecznych warunków realizacji interesów narodowych poprzez ich obronę przed zewnętrznymi zagrożeniami kryzysowymi i zagrożeniem wojennym.
Stosownie do wyznaczonych celów i zadań strategicznych, Polska utrzymuje system obronności o potencjale gwarantującym sprostanie wyzwaniom i skuteczne przeciwstawienie się wszystkim potencjalnym zagrożeniom zewnętrznym. System ten stanowią wszystkie siły i środki przeznaczone do realizacji zadań obronnych, odpowiednio do tych zadań zorganizowane, utrzymywane i przygotowane.
Składa się on z trzech podstawowych elementów: podsystemu kierowania oraz dwóch podsystemów wykonawczych – militarnego (Siły Zbrojne RP) i pozamilitarnego (pozamilitarne ogniwa obronne).
Do podstawowych funkcji pozamilitarnych ogniw obronnych należą:
- ochrona ludności i struktur państwa w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa (kryzysu) i wojny;
- zapewnienie materialnych, informacyjnych i duchowych podstaw egzystencji ludności w warunkach zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa (kryzysu) i wojny;
- zasilanie Sił Zbrojnych RP zasobami ludzkimi i materiałowymi oraz pozamilitarne wsparcie wojsk własnych i sojuszniczych, prowadzących operacje na terytorium Polski.
Wśród ogniw pozamilitarnych występują ogniwa informacyjne, ochronne i gospodarcze. W sensie organizacyjnym funkcjonują one w ramach resortowych i terytorialnych systemów obronności.
Ogniwa gospodarcze realizują zadania związane z zapewnieniem materialnych podstaw realizacji zadań obronnych oraz przetrwania ludności w warunkach kryzysu i wojny. Podstawowe zadania ogniw gospodarczych w dziedzinie obronności, to tworzenie i utrzymywanie rezerw państwowych na potrzeby obronne, zapewnienie uwzględniania wymagań obronnych w realizacji polityki przestrzennego zagospodarowania kraju, utrzymywanie infrastruktury, a także prowadzenie prac badawczo-rozwojowych na rzecz obrony państwa.
Szkolnictwo wyższe wchodzi w skład pozamilitarnych ogniw gospodarczych jako część systemu edukacji narodowej.
Szkolnictwo wyższe jest jednym z głównych narzędzi kształtowania polityki społecznej i gospodarczej Polski. Coraz wyraźniej staje się również podstawą rozwoju naszego kraju i zapewnienia polskiej
racji stanu. W dobie powszechnych procesów integracyjnych, postępującego procesu zacieśniania powiązań i współpracy w skali Europy i Świata, coraz większą rolę odgrywają zasoby ludzkie, których
wartość mierzona jest przede wszystkim poziomem i jakością wykształcenia. Jakość i poziom wykształcenia społeczeństwa wpływa bezpośrednio na potencjał obronny Polski i sprawność funkcjonowania jej
systemu obronnego w warunkach wystąpienia zagrożeń.
Do podstawowych zadań obronnych i obrony cywilnej, realizowanych w uczelniach wyższych należy:
- kierowanie i koordynowanie przygotowań obronnych i obrony cywilnej;
- opracowanie i realizacja planu operacyjnego uczelni;
- opracowanie i realizacja planu obrony cywilnej uczelni;
- powołanie i utrzymywanie w gotowości do działania formacji obrony cywilnej;
- planowanie przedsięwzięć związanych z osiąganiem przez uczelnię wyższych stanów gotowości obronnej;
- planowanie ograniczeń wynikających z ustawy o stanie wojny, o stanie wyjątkowym i o stanie klęski żywiołowej;
- organizacja systemu ostrzegania o zagrożeniach i systemu alarmowania stanu osobowego uczelni;
- planowanie i realizacja przedsięwzięć mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa pracowników i studentów na terenie i w obiektach uczelni;
- przygotowanie pracowników i studentów do działania w warunkach wystąpienia zagrożeń nadzwyczajnych w tym terrorystycznych;
- organizacja i prowadzenie szkolenia kadry kierowniczej, formacji obrony cywilnej, pracowników i studentów z problematyki obronnej i obrony cywilnej;
- zapewnienie wybitnym pracownikom nauki oraz pozostałym pracownikom i studentom warunków do pracy i nauki w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa, kryzysu polityczno-militarnego i
wojny;
- zapewnienie ochrony obiektów i mienia uczelni, a szczególnie dóbr kultury, unikalnej aparatury i dokumentacji badań naukowych, zbiorów informatycznych oraz ważnej dokumentacji technicznej i
technologicznej;
- utrzymywanie gotowości do realizacji świadczeń osobowych i rzeczowych na rzecz sił zbrojnych oraz systemu obronnego państwa;
- współdziałanie z organami administracji państwowej, terenowej i samorządowej oraz z szefem obrony cywilnej miasta, organami administracji wojskowej, a także z siłami bezpieczeństwa i porządku
publicznego w zakresie przygotowań obronnych, obrony cywilnej oraz bezpieczeństwa pracowników i studentów.
- zapewnienie pracownikom i studentom ochrony przed skutkami działań o charakterze terrorystycznym, a także przed zakażeniami środkami biologicznymi oraz skażeniami środkami toksycznymi i
promieniotwórczymi.